کدخبر : 140957
سه شنبه ۹ مرداد ۱۳۹۷ - ۱۹:۲۷
فاقددیدگاه
پرینت

احیای تالاب با دیپلماسی محیط زیست/ آتش هور العظیم در فصل زادآوری پرندگان و اوج بی آبی

جنوب پرس: دیپلماسی محیط‌زیست که جزو سیاست‌های ابلاغی مقام معظم رهبری در سال 94 است باید محقق شود تا ایران و عراق یک برنامه مشترک برای احیای تالاب، اطفای حریق و پایان دادن به مشکلات محیط زیستی مشترک تدوین کنند.

به گزارش جنوب پرس ، هور العظیم که زمانی میلیون‌ها هکتار بود امروز اندک باقیمانده‌ای دارد که آن هم این روزها در آتش می‌سوزد؛ هور العظیم سال‌هاست مورد بی‌مهری قرار گرفته و آب سرشاخه‌های کرخه، دجله و فرات که تأمین‌کننده آب هور هستند از آن دریغ می‌شود و شرکت‌های نفتی به جان آن افتاده‌اند.

مشکلاتی که در هر دو بخش ایرانی و عراقی هورهای بین‌النهرین و باقیمانده آن‌ها یعنی هور العظیم کاملاً مشهود است؛ زمانی هور العظیم زنده و پویا بود و هورهای بین‌النهرین و میان‌رودان تا از ایران تا جنوب بغداد بود و مردم نمی‌دانستند ریزگرد تالابی چیست؛ آب بود و زندگی اما امروز هر کشوری تا می‌تواند آب را از هور العظیم محروم می‌کند؛ از سرشاخه‌های دجله فرات در ترکیه گرفته تا بهره‌کشی بیش‌ازحد از این رودهای بی‌رمق در عراق و نابودی کرخه در ایران.

کرخه که از طولانی‌ترین رودهای ایران است با بالادست نام‌های مختلفی دارد و در هر فرهنگ و زبان و گویش در ایران نام‌های متنوعی دارد؛ قره‌سو، گاماسیاب، گاوشان، زال، کاکا رضا، کشکان، کهمان و سیمره از نام‌های بالادست کرخه هستند؛ وقتی این نام‌ها و این رودهای بالادست کرخه را بررسی می‌کنیم می‌بینیم هرکدام سدها و انتقال آب‌های فراوانی دارند و سد سیمره در بالادست سد کرخه و انتقال آب کاکارضا از آخرین تغییرات بالادست رود کرخه است و همه این‌ها آورد آب کرخه را بی‌رمق و بی‌رمق‌تر کرده است.

حتی احیای دریاچه ارومیه با آب‌های مرزی ایران (برخی سرشاخه‌های دجله در ایران هستند) و جلوگیری از ورود آب‌های مرزی ایران از کردستان عراق به معنی جلوگیری از ورود دجله به هور العظیم است؛ یعنی احیا دریاچه ارومیه در نهایت به هور العظیم آسیب می‌رساند و امروز هور العظیم یکی از بزرگ‌ترین کانون‌های ریزگرد خوزستان است.

در این شرایط بحرانی کرخه و هور العظیم، شعله‌های آتش در هور العظیم شرایط را فوق بحرانی کرده است؛ فارغ از علت آتش، احیای چنین اکوسیستم از پا افتاده و سوخته‌ای قطعاً با سختی فراوان رو به رو است. هرچند طبیعت خود را احیا می‌کند اما این آتش در بدترین شرایط و در اوج ناتوانی هور العظیم است، هور العظیمی که منابع آبی خود را یکی پس از دیگری از دست می‌دهد و تبدیل به مخزن پساب و فاضلاب شده است.

آسیب به رودخانه کرخه با انتقال آب کارون

از سوی دیگر نابودی رودهای دیگر خوزستان مانند کارون به کرخه و هور العظیم آسیب رسانده است؛ وقتی سرشاخه‌های کارون برای صنعت و کشاورزی که هزینه تولید را با انتقال آب افزایش می‌دهند به سمت کارخانه‌های روزافزون فلات مرکزی انتقال داده می‌شوند و بعد کار به‌جایی می‌رسد که آورد آب کارون به‌قدری کم می‌شود که کارون دیگر توان ورود به دریا ندارد و در آبادان و خرمشهر آب‌شور دریاست که وارد کارون می‌شود.

آتش هور العظیم در فصل زادآوری پرندگان کمیاب و در خطر انقراض

تالاب‌ها و هورهای میان‌رودان یا همان بین‌النهرین؛ جزو مهم‌ترین زیستگاه‌ها و اکوسیستم‌های دنیا هستند. حیات‌وحش بومی خاصی دارد مانند انواع گربه‌سانان کمیاب؛ رودک عسل خوار و همچنین پرندگان بومی کمیاب و جوجه آور کمیاب مانند لیکوی خوزی، فلامینگو بزرگ، باکلان کوچک، سسک خوزی، طاووسک، اردک مرمری و… که برخی از این گونه‌ها مانند لیکوی خوزی و سسک خوزی منحصر به خوزستان و جنوب عراق هستند و برخی مانند اردک مرمری از پرندگان در حال انقراض جهان هستند؛ آتش در فصل زادآوری حیات‌وحش و پرندگان فاجعه‌ای است که به این زودی‌ها قابل جبران نیست و شاید هیچ‌وقت جبران نشوند.

 اینکه چرا شعله‌های آتش تاکنون به درازا کشیده شده است قابل‌قبول نیست و اینکه هرروز بخشی از جنگل‌های زاگرس و کرخه و هورهای خوزستان در حال سوختن است و برنامه و امکاناتی برای مهار آتش وجود ندارد باز هم نشان از بی برنامگی دارد.

جایگاه دیپلماسی محیط‌زیست در مورد منابع آب مشترک هور العظیم

در مورد هورالعظیم که بین ایران و عراق مشترک است باید برنامه مهار آتش و برنامه احیا مشترک تدوین شود؛ دیپلماسی محیط‌زیست که جزو سیاست‌های ابلاغی مقام معظم رهبری در سال ۹۴ است و متأسفانه گامی برای آن برداشته نشده است مطمئن می‌تواند بستری مناسب برای برنامه قابل‌قبول با کشورهای همسایه در خصوص منابع آبی مشترک؛ مهار آتش اکوسیستم‌های مشترک و حتی استخراج نفت تدریجی به‌گونه‌ای که فرصت احیا به محیط‌زیست داده شود، فراهم کند.

امروز مسابقه استخراج نفت بین دو کشور دوست و همسایه و توسعه استخراج از منابع نفتی غرب کارون (عمدتاً در هور العظیم) باعث آسیب جدی به هور العظیم شده است حال آنکه با دیپلماسی فعال محیط‌زیست می‌توان به توافق‌هایی دست یافت که دو کشور دوست و برادری مثل ایران و عراق در بازه زمانی درازمدت برداشت منابع نفتی داشته باشند به‌طوریکه به طبیعت فرصت احیا دهند نه مانند حال مسابقه برداشت نفت داشته باشند که به طبیعت هر دو طرف خسارت وارد می‌کند.

در مورد آب‌های مرزی که به هور العظیم ریخته می‌شود مانند آب‌های انتقالی به دریاچه ارومیه و یا رودخانه سیروان که از منابع آب دجله و هور العظیم است نیز قطعاً باید برنامه مشخص دیپلماسی وجود داشته باشد تا منجر به کاهش آورد هور العظیم و افزایش ریزگردهای داخلی خوزستان نشود.

منبع:فارس

اشتراک گذاری:
مطالب مرتبط
دیدگاه شما